Tiếng ViệtQuy định mới về trách nhiệm tái chế sản phẩm bao bì theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP
Quy định mới về trách nhiệm tái chế sản phẩm bao bì theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP (Cơ chế EPR – Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) chính thức bước vào giai đoạn thực thi cao điểm và áp dụng các biện pháp chế tài nghiêm ngặt kể từ ngày 25/5/2026. Đây không còn là một cuộc vận động mang tính khuyến khích, mà là một nghĩa vụ pháp lý bắt buộc dựa trên nền tảng của Luật Bảo vệ Môi trường và các văn bản hướng dẫn thi hành mới nhất. Hiện nay, các nhà sản xuất và nhà nhập khẩu tại Việt Nam bắt buộc phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về sản phẩm của mình ngay cả khi chúng đã trở thành rác thải. Nhằm giúp doanh nghiệp làm chủ tình hình, tối ưu hóa dòng tiền và loại bỏ rủi ro pháp lý, Gimex II xin bóc tách chi tiết dòng thông tin chính xác nhất về quy định ngay dưới đây.
Tổng quan về cơ chế EPR theo Nghị Định 110/2026/NĐ-CP
Để thiết lập một lộ trình tuân thủ chuẩn xác, doanh nghiệp cần hiểu rõ bản chất kỹ thuật, mục tiêu cũng như các mốc thời gian áp dụng của công cụ quản lý môi trường này.
1. Cơ chế EPR là gì?
EPR (Extended Producer Responsibility) là công cụ chính sách môi trường, theo đó doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, kể cả giai đoạn sau tiêu dùng. Thay vì đẩy gánh nặng xử lý rác thải cho Nhà nước và cộng đồng, doanh nghiệp phải có nghĩa vụ tài chính hoặc công nghệ để tổ chức thu gom, phân loại và tái chế bắt buộc lượng vật liệu mình đã đưa ra thị trường tiêu thụ. Cơ chế này góp phần hiện thực hóa nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, đồng thời thúc đẩy quản lý theo vòng đời – nền tảng của kinh tế tuần hoàn.
Cơ chế EPR không phải là thuế, phí mà là khoản đóng góp tài chính của doanh nghiệp để hỗ trợ xử lý chất thải.
2. Lộ trình áp dụng trách nhiệm tái chế đối với từng nhóm ngành
Trách nhiệm EPR tại Việt Nam được triển khai theo mô hình cuốn chiếu qua các năm, phân định rõ ràng thời điểm bắt đầu tính nghĩa vụ thu gom và xử lý rác thải của từng nhóm sản phẩm cụ thể:
Từ ngày 01/01/2024: Đã áp dụng đối với nhóm săm lốp, pin, ắc quy và dầu nhờn.
Từ ngày 01/01/2025: Chính thức áp dụng đối với nhóm bao bì thương phẩm (bao gồm bao bì trực tiếp và bao bì ngoài của thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, hóa chất gia dụng, phân bón, thức ăn chăn nuôi…).
Từ ngày 01/01/2026: Chính thức áp dụng đối với nhóm sản phẩm điện và điện tử (máy tính, điện thoại, tủ lạnh, điều hòa, tivi…).
Từ ngày 01/01/2027: Sẽ áp dụng đối với các nhà sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô, xe máy lưu thông trên thị trường.
3. Ý nghĩa mang tính cột mốc của ngày 25/5/2026
Doanh nghiệp cần lưu ý phân biệt giữa thời điểm phát sinh nghĩa vụ tái chế (nhóm bao bì đã bắt đầu tính từ năm 2025) và thời điểm chính thức áp dụng các chế tài kiểm tra nghiêm khắc mới. Kể từ ngày 25/5/2026, khi văn bản pháp lý sửa đổi bổ sung chính thức có hiệu lực thi hành, các cơ quan quản lý và lực lượng thanh tra chuyên ngành sẽ kích hoạt hoạt động thanh tra toàn diện. Các hành vi chậm trễ nộp tờ khai, khai sai khối lượng phát thải hoặc trốn tránh trách nhiệm tài chính của các kỳ nghĩa vụ trước đó sẽ bị xử lý nghiêm theo khung phạt mới.
Đối tượng bắt buộc tuân thủ trách nhiệm tái chế sản phẩm bao bì
Quy định pháp lý hiện hành phân định rất rõ ràng các nhóm đối tượng chịu trách nhiệm dựa trên quy mô doanh thu, loại hình hàng hóa và mục đích sử dụng nhằm đảm bảo tính công bằng.
1. Nhóm doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc áp dụng EPR
Nghĩa vụ pháp lý này gọi tên các tổ chức, cá nhân đưa sản phẩm, bao bì ra thị trường Việt Nam, bao gồm:
- Nhiều nơi cùng sản xuất một nhãn hiệu: Trách nhiệm thuộc về đơn vị chịu trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa (chủ sở hữu nhãn hàng hoặc đơn vị đưa sản phẩm ra thị trường).
- Bên đặt gia công: Trong trường hợp doanh nghiệp đi thuê một xưởng khác gia công sản phẩm, thì chính bên đặt gia công mới là đơn vị phải chịu trách nhiệm EPR.
- Đơn vị ủy thác nhập khẩu: Đối với hàng hóa nhập khẩu theo hình thức ủy thác, trách nhiệm thuộc về tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm ghi nhãn hàng hóa theo quy định pháp luật.
- Công ty mẹ hoặc đơn vị ủy quyền: Để tinh giản thủ tục, công ty mẹ hoặc đơn vị được ủy quyền hợp pháp có thể đứng ra đại diện thực hiện thay cho các công ty con hoặc chi nhánh hạch toán độc lập.
- Nhà sản xuất, nhập khẩu phương tiện giao thông đường bộ có trách nhiệm tái chế đối với phương tiện giao thông đường bộ do mình sản xuất, nhập khẩu được đưa ra thị trường từ ngày 01/01/2027.
2. Đối tượng miễn trừ trách nhiệm tái chế bao bì
Các đối tượng sau đây không phải thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm bao bì:
- Nhà sản xuất, nhập khẩu các sản phẩm, bao bì để xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất hoặc sản xuất, nhập khẩu cho mục đích nghiên cứu, học tập, thử nghiệm.
- Ngưỡng doanh thu tối thiểu: Các doanh nghiệp sản xuất có doanh thu từ bán hàng, cung cấp dịch vụ của năm trước dưới 30 tỷ đồng; hoặc các doanh nghiệp nhập khẩu có tổng giá trị nhập khẩu (tính theo giá CIF) dưới 20 tỷ đồng sẽ được miễn trừ trách nhiệm này.
- Nhà sản xuất đã đưa ra thị trường bao bì nhưng bao bì đó được chính nhà sản xuất đó thu hồi, đóng gói để tiếp tục đưa ra thị trường với tỷ lệ thu hồi, đóng gói bằng hoặc cao hơn tỷ lệ tái chế bắt buộc theo quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP.
Chi tiết danh mục sản phẩm và vật liệu bao bì bắt buộc tái chế
Quy định tập trung nghiêm ngặt vào các loại bao bì thương mại (bao bì trực tiếp đóng gói sản phẩm và bao bì ngoài) của các ngành hàng có tỷ lệ phát thải cao.
1. Phân loại theo ngành hàng tiêu dùng
- Thực phẩm và đồ uống: Sữa, nước giải khát, bánh kẹo, thực phẩm đóng hộp, thực phẩm khô và tươi sống.
- Mỹ phẩm và hóa chất gia dụng: Dầu gội, bột giặt, nước lau sàn, nước hoa, các chế phẩm vệ sinh gia đình.
- Dược phẩm và vật tư y tế: Vỏ thuốc, chai lọ thực phẩm chức năng (loại trừ các loại chất thải lây nhiễm độc hại).
- Nông nghiệp & Chăn nuôi: Vỏ bao bì đựng phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc bảo vệ thực vật.
2. Phân loại theo chất liệu cấu thành bao bì
- Nhựa: Nhựa PET, nhựa HDPE, nhựa PP, nhựa PE, nhựa PVC và các loại bao bì màng phức hợp (multilayer).
- Giấy: Vỏ hộp giấy cứng, hộp giấy phân lớp đựng chất lỏng.
- Kim loại: Lon nhôm, hộp sắt tây và các loại thùng kim loại chuyên dụng.
- Thủy tinh: Chai lọ, hũ thủy tinh chứa thực phẩm, dược phẩm.
Hình thức tái chế bao bì sản phẩm như thế nào?
Để hoàn thành trách nhiệm tái chế, doanh nghiệp được quyền linh hoạt áp dụng một trong hai hình thức dưới đây tùy thuộc vào nguồn lực nội tại:
Phương án 1: Tự tổ chức tái chế sản phẩm, bao bì
Doanh nghiệp có thể tự mình thực hiện bằng cách:
- Tự xây dựng hạ tầng thu gom và tái chế trực tiếp tại cơ sở của mình.
- Ủy quyền cho một bên thứ ba (các công ty môi trường có giấy phép hoạt động hợp pháp) đứng ra thu gom và tái chế thay.
- Phối hợp cùng các hiệp hội ngành hàng để tổ chức chuỗi thu gom chung.
Lưu ý: Phương án này đòi hỏi doanh nghiệp phải đăng ký kế hoạch tái chế trước ngày 31/03 hằng năm và nộp báo cáo kết quả trước ngày 31/03 năm kế tiếp lên Hội đồng EPR Quốc gia.
Phương án 2: Đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam
Nếu không chọn phương án tự tái chế, doanh nghiệp sẽ nộp một khoản tiền tương ứng để Nhà nước thay mặt tổ chức tái chế. Công thức tính toán được quy định minh bạch:
F = R × V × Fs
Trong đó:
– F là tổng số tiền mà nhà sản xuất, nhập khẩu phải đóng cho Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam theo từng loại sản phẩm, bao bì (đơn vị tính: đồng);
– R là tỷ lệ tái chế bắt buộc của từng loại sản phẩm, bao bì (đơn vị tính: %);
– V là khối lượng sản phẩm, bao bì sản xuất, đưa ra thị trường và nhập khẩu trong năm thực hiện trách nhiệm tái chế (đơn vị tính: kg);
– Fs là định mức chi phí tái chế hợp lý, hợp lệ đối với một đơn vị khối lượng sản phẩm, bao bì, bao gồm chi phí phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế sản phẩm, bao bì và chi phí quản lý hành chính hỗ trợ thực hiện trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất, nhập khẩu (đơn vị tính: đồng/kg).
Tỷ lệ tái chế cho từng nhóm bao bì
| LOẠI BAO BÌ | TỶ LỆ TÁI CHẾ BẮT BUỘC |
| Bao bì giấy carton | 20% |
| Bao bì nhôm | 22% |
| Bao bì sắt và kim loại khác | 20% |
| Bao bì PET cứng | 22% |
| Bao bì HDPE, LDPE, PP, PS cứng | 15% |
| Bao bì thủy tinh | 15% |
Hậu quả khi doanh nghiệp vi phạm quy định EPR
Khi quy định mới chính thức đi vào giai đoạn thực thi nghiêm ngặt, việc chậm trễ hoặc tìm cách lách luật sẽ dẫn đến những hệ lụy trực tiếp đến sự sống còn của doanh nghiệp.
1. Rủi ro về chế tài phạt tiền và truy thu tài chính
Các hành vi như không đăng ký, không báo cáo hoặc khai báo sai lệch khối lượng phát thải sẽ bị xử lý vi phạm hành chính theo khung phạt cực kỳ cao đối với tổ chức. Đồng thời, doanh nghiệp vẫn phải nộp đầy đủ số tiền đóng góp tái chế còn thiếu cộng với tiền lãi phát sinh do chậm nộp.
2. Nguy cơ bị loại bỏ khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu
Ngày nay, các đối tác lớn quốc tế và hệ thống siêu thị nội địa khi xét duyệt nhà cung cấp đều đưa tiêu chí EPR và Phát triển bền vững (ESG) vào bộ lọc lựa chọn. Việc vi phạm quy định môi trường sẽ khiến doanh nghiệp bị gạch tên khỏi các chuỗi cung ứng cao cấp, đồng thời đối mặt với làn sóng quay lưng từ những người tiêu dùng thế hệ mới – những người coi trọng lối sống xanh.
Hướng dẫn các bước hành động cho doanh nghiệp trước giờ G
Để đảm bảo vận hành thông suốt và không bị động trước các đợt thanh tra chuyên ngành, ban điều hành doanh nghiệp cần kích hoạt ngay quy trình 3 bước sau:
- Bước 1: Kiểm toán và phân loại chi tiết nguyên vật liệu bao bì
Phối hợp với phòng mua hàng và xưởng sản xuất để lập bảng số liệu chi tiết: Tổng khối lượng nhựa, giấy, kim loại đưa ra thị trường là bao nhiêu? Chất liệu cụ thể là gì? Có thuộc diện bắt buộc hạch toán hay không?
- Bước 2: Đánh giá tài chính và lựa chọn phương án tuân thủ
Ngồi lại cùng bộ phận kế toán để tính thử số tiền phải nộp theo công thức đóng quỹ, so sánh với chi phí nếu tự thuê đơn vị thu gom bên ngoài để tìm ra phương án tối ưu nhất cho dòng tiền của doanh nghiệp.
- Bước 3: Hợp tác cùng doanh nghiệp sản xuất bao bì uy tín như Gimex II để tái cấu trúc bao bì bền vững
Thay vì thụ động nộp tiền năm này qua năm khác, hãy chủ động thay đổi chất liệu bao bì ngay từ khâu thiết kế cùng Gimex II. Đây là khoản đầu tư một lần nhưng mang lại giá trị bền vững mãi về sau cho doanh nghiệp.
Kết luận
Quy định mới về trách nhiệm tái chế sản phẩm bao bì theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP chính là tấm gương phản chiếu năng lực thích ứng của một doanh nghiệp hiện đại. Doanh nghiệp đi trước sẽ làm chủ cuộc chơi; doanh nghiệp đi sau sẽ phải trả cái giá rất đắt bằng tiền mặt và uy tín thương hiệu.
Hãy để Gimex II đồng hành cùng bạn trên hành trình kiến tạo kỷ nguyên xanh, biến thách thức pháp lý thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Liên hệ ngay với chúng tôi để nhận giải pháp thiết kế bao bì chuẩn dòng chảy kinh tế tuần hoàn!
Thông tin liên hệ Gimex II:
- Website : gimex2.com.vn | tuinilon.ticc.vn
- Tổng đài tư vấn đặt sỉ: 0908.919.184 ( Mr.Cường) – 0966.102.113 ( Ms. Mi) – 0703.886.589 ( Mr. Tài)
- Địa chỉ : 30C Tân Hóa, Phường Minh Phụng, TP. Hồ Chí Minh
